Recykling opon to jeden z ważniejszych kroków w ochronie środowiska, choć kierowcy rzadko o nim myślą. Opona służy kilka sezonów, a potem staje się odpadem, którego nie wolno po prostu wyrzucić. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego zużyte opony wymagają specjalnego traktowania, co z nich powstaje i gdzie je oddać.

Dlaczego zużyte opony wymagają specjalnego traktowania?

Opony samochodowe są bardzo trwałe, bo muszą wytrzymać dziesiątki tysięcy kilometrów jazdy po różnych nawierzchniach. Ta sama trwałość sprawia jednak kłopot, gdy opona osiąga koniec życia. Jest kilka powodów, dla których zużyte opony traktuje się w szczególny sposób.

• Złożony skład: opona to połączenie kauczuku naturalnego i syntetycznego, sadzy, krzemionki, stalowego drutu, tkanin i wielu dodatków. Te materiały trzeba rozdzielić, zanim da się je ponownie wykorzystać.
• Bardzo powolny rozkład: guma wulkanizowana w naturze rozkłada się wyjątkowo długo. Porzucone opony zalegają w środowisku latami i mogą uwalniać do gleby i wody substancje chemiczne z mieszanki.
• Zagrożenie pożarowe: duże hałdy opon łatwo się zapalają, a pożar jest trudny do ugaszenia. Dym z płonącej gumy zawiera toksyczne związki.

Z tych powodów prawo Unii Europejskiej od lat zakazuje składowania opon na wysypiskach. Dyrektywa 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów objęła zakazem całe zużyte opony od 2003 r., a opony pocięte od 2006 r.

Jak wygląda recykling opon w praktyce?

Zużyte opony trafiają najpierw do punktów zbiórki, a stamtąd do zakładów przetwarzania. Najczęściej spotykane metody to:

• Recykling materiałowy: opony są rozdrabniane na chipsy, granulat i miał gumowy. Z tego procesu odzyskuje się też stal i włókna tekstylne, które trafiają do dalszego przetworzenia.
• Bieżnikowanie: oponę z mocną, nieuszkodzoną osnową można wyposażyć w nowy bieżnik i używać dalej. Ta metoda jest popularna szczególnie w oponach ciężarowych.
• Odzysk energii: opony mają wysoką wartość opałową, dlatego wykorzystuje się je jako paliwo alternatywne, głównie w cementowniach.
• Piroliza: rozkład termiczny bez dostępu tlenu daje olej, gaz i karbonizat. To technologia wciąż rozwijana, ale budzi duże zainteresowanie branży.

Recykling opon: co z nich powstaje?

Granulat i miał gumowy mają wiele zastosowań. Powstają z nich nawierzchnie placów zabaw i bieżni, maty i podkłady antywibracyjne, elementy wyposażenia dróg oraz wykładziny w budynkach gospodarskich. Miał gumowy dodaje się także do asfaltu, co może poprawić jego elastyczność i obniżyć hałas.

Część granulatu trafiała dotąd jako wypełnienie sztucznych boisk. To zastosowanie się zmienia, bo rozporządzenie UE 2023/2055 o mikrodrobinach tworzyw sztucznych zakazuje wprowadzania do obrotu takiego wypełnienia od 17 października 2031 r. Branża szuka więc innych odbiorców dla tego materiału.

Korzyści, jakie daje recykling opon

Recykling opon przynosi korzyści zarówno środowisku, jak i gospodarce. Oto najważniejsze z nich:

• Mniej odpadów: opony nie zalegają na dzikich wysypiskach i nie zanieczyszczają gleby ani wód.
• Oszczędność surowców: odzyskana guma, stal i włókna zastępują część surowców pierwotnych w nowych produktach.
• Mniejsze zużycie energii: wytworzenie wyrobu z recyklatu zwykle wymaga mniej energii niż produkcja z surowców pierwotnych, a bieżnikowanie wydłuża życie opony.
• Rozwój nowych technologii: producenci opon coraz częściej sięgają po materiały z recyklingu, a zakłady przetwarzania inwestują w nowe metody odzysku.

Wyzwania i obowiązki: przepisy, koszty, rola kierowcy

Mimo korzyści recykling opon napotyka trudności. Przetwarzanie jest kosztowne, a rynek zbytu dla granulatu bywa ograniczony, szczególnie po zmianach dotyczących boisk. Przepisy w poszczególnych krajach różnią się, co komplikuje działalność firm działających w kilku państwach.

W Polsce sprawy te reguluje ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Firmy wprowadzające opony na rynek muszą zapewnić określony poziom odzysku i recyklingu zużytych opon. Jeśli go nie osiągną, płacą opłatę produktową.

Kierowca także ma swoją rolę w tym, jak działa recykling opon. Najprościej zostawić stare opony w serwisie przy wymianie na nowe. Wiele punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK) przyjmuje opony od mieszkańców, choć zwykle w ograniczonej liczbie rocznie. Szczegóły warto sprawdzić na stronie gminy. Nigdy nie spalaj opon i nie porzucaj ich w lesie, bo to szkodzi środowisku i grozi karą.

Najlepszym sposobem na ograniczenie liczby odpadów jest jednak dłuższe użytkowanie opon. Regularnie sprawdzaj ciśnienie, bo zbyt niskie przyspiesza zużycie bieżnika i podnosi opór toczenia. Zamieniaj opony między osiami zgodnie z zaleceniami producenta auta i dbaj o prawidłową geometrię zawieszenia. Opony sezonowe przechowuj w chłodnym, suchym i zaciemnionym miejscu. Wymieniaj je, gdy bieżnik zbliża się do prawnego minimum 1,6 mm, ale nie wcześniej bez potrzeby.

Podsumowanie

Recykling opon samochodowych to ważny element zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska. Mimo wyzwań warto rozwijać skuteczniejsze metody przetwarzania i szukać nowych zastosowań dla recyklatu. Każdy kierowca może się do tego przyczynić, oddając zużyte opony do serwisu lub punktu zbiórki.

Sprawdź w sklepie opony-pro.pl: Wyszukiwarka opon

Przeczytaj też

• Historia opon samochodowych: Jak się zaczęło i dokąd zmierzamy?
• Technologie oponowe: Co nowego na rynku?
• Bezpieczeństwo na drodze: Dlaczego warto inwestować w wysokiej jakości opony